Şubat 2001

10 soruda Osmanlı idaresinde Mısır

Bugün bize yabancı bir ülke gibi görünse de aslında tarihin yaklaşık 750 yılını çeşitli Türk devletlerinin idaresi altında geçiren bir devletti. Üstelik Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli ve stratejik bölgelerinden birisi idi. Bu ay Popüler Tarih, Osmanlı idaresi altındaki Mısır'ı tartıştı.

1. Mısır'da hangi Türk devletleri kuruldu?
Tolunoğulları, İhşidiler, Eyyübiler ve Memluklar derken Mısır'da Türk egemenliği çok erken tarihlerde başlamış ve hızla yayılmıştı. Köle askerlerin kurduğu Memluk devleti, güçlü olanın hükümdar olduğu ve çoğu zaman babadan oğula saltanatın bulunmadığı tarihin en enteresan devletlerinden biriydi.

2. Osmanlı, Memluklara ne zaman yenildi?
Yıldırım Beyazıd zamanında dostça gelişen Osmanlı-Memluk ilişkileri sınırların gitgide birbirine yaklaşmasıyla, bozulmaya başladı. Fatih, ilişkileri dolasıyla son seferini Mısır üzerine tasarladıysa da ölümü bu seferi yarıda bıraktı. Ancak süregelen gerginlik, II.Bayezid zamanında Cem Sultan meselesinden dolayı iyice arttı ve altı yıl süren bir savaşa neden oldu. Savaş sonunda Osmanlı yenildi ve Adana ile Tarsus Memluk hakimiyeti altına girdi.

3. Napolyon'un Mısır seferi niçin başarısız oldu?
18. yüzyılda Fransa'nın Mısır üzerindeki ticari çıkarları İngiltere'den üstündü. Fransızlar, İngilizlerin daha önce davranıp Mısır'a hakim olmalarından çekiniyorlardı. Sonunda Napolyon, Talleyrand'ın da desteği ile, Mısır seferini yapmaya karar verdi. Fransızlar İskenderiye'yi rahatlıkla ele geçirdikten sonra Kahire'ye girdi. İngiliz Amirali Nelson'un, Fransız donanmasını Abukır'da yok etmesi ise Fransızlara gelen ilk darbe idi. Mısır'da çıkan ayaklanmayı el-Ezher'i topa tutarak bastıran Napolyon Bonapart, Türk askerlerinin Mısır'a girmesini önlemek için Suriye üzerine yürümesine rağmen, İngiliz donanmasından yardım alan Cezzar Ahmed Paşa'ya mağlup olarak savaştan geri çekildi.

Osmanlı Mısır'ı nasıl yönetti?, Mısır'da Osmanlı sistemi nasıl kuruldu?, Kavalalı Mehmed Ali Paşa Mısır'a nasıl hakim oldu?, Mısır, İngilizlerin eline nasıl geçti? ve daha fazlası... Hepsi Popüler Tarih Şubat sayısında!